Jak pozyskać kapitał? 6 sprawdzonych sposobów finansowania firmy

Masz już za sobą etap, w którym narodził się pomysł na biznes – gratulacje. To jednak dopiero początek drogi. Sam pomysł nie wystarczy, jeśli nie masz środków na pokrycie kosztów początkowych i dalszy rozwój firmy.

Dla wielu przedsiębiorców największym wyzwaniem okazuje się właśnie finansowanie. Statystyki pokazują, że około 22% nowych firm kończy działalność w pierwszym roku, często z powodu braku kapitału. Na szczęście dziś istnieje wiele sposobów na zdobycie środków potrzebnych do uruchomienia i rozwoju biznesu. Poniżej znajdziesz przegląd najpopularniejszych opcji finansowania dla nowych firm.

6 sposobów na pozyskanie kapitału

1. Samofinansowanie
2. Anioły biznesu
3. Fundusze venture capital
4. Kredyty bankowe
5. Crowdfunding
6. Przyjaciele i rodzina

Przegląd najpopularniejszych sposobów pozyskiwania kapitału:

1. Samofinansowanie

Samofinansowanie, znane również jako bootstrapping, polega na uruchomieniu firmy z własnych oszczędności i dostępnych zasobów, bez sięgania po zewnętrzne finansowanie czy inwestorów.

Zalety samofinansowania:

• Pełna kontrola. Zachowujesz całkowitą decyzyjność i nie musisz oddawać udziałów ani wpływu na kierunek rozwoju firmy.
• Brak zadłużenia. Unikasz kredytów, rat i kosztów odsetek, co daje większą elastyczność finansową na starcie.
• Wiarygodność w oczach inwestorów. Pokazujesz, że potrafisz rozwijać biznes przy ograniczonych środkach i jesteś realnie zaangażowany w jego sukces.

Wady samofinansowania:

• Ograniczony budżet. Działanie w ramach własnych oszczędności może spowolnić rozwój i ograniczyć skalę działań.
• Wysokie ryzyko osobiste. Całe ryzyko finansowe spoczywa na Tobie, co bywa obciążające, zwłaszcza w razie niepowodzenia.
• Koszt alternatywny. Środki przeznaczone na firmę nie są dostępne na inne cele, takie jak bezpieczeństwo finansowe czy realizacja innego, potencjalnie mniej ryzykownego pomysłu.

2. Anioły biznesu

Anioł biznesu to prywatny inwestor, który angażuje własny kapitał w młody startup, zazwyczaj w zamian za udziały w firmie.

Zalety finansowania od aniołów biznesu:

• Wsparcie merytoryczne. Doświadczeni inwestorzy często dzielą się wiedzą z zakresu skalowania biznesu, budowania zespołu czy strategii rynkowej.
• Dostęp do kontaktów. Anioły biznesu mogą otworzyć drzwi do partnerów, klientów i kolejnych źródeł finansowania.

Wady finansowania od aniołów biznesu:

• Ograniczona wysokość inwestycji. Typowe kwoty, zwykle od 100 000 do 2 000 000 zł, mogą nie wystarczyć przy bardziej kapitałochłonnych projektach.
• Utrata części kontroli. Oddanie udziałów oznacza konieczność dzielenia się decyzjami i wpływem na rozwój firmy.

3. Fundusze venture capital

Fundusze venture capital to wyspecjalizowani inwestorzy, którzy lokują kapitał w firmach o wysokim potencjale wzrostu, w zamian za udziały i realny wpływ na dalszy rozwój biznesu.

Zalety kapitału venture capital:

• Duże rundy finansowania. Fundusze VC inwestują znaczące kwoty, od setek tysięcy do nawet kilku milionów złotych, co często pozwala szybko skalować działalność.
• Doświadczenie i wsparcie strategiczne. Oprócz kapitału otrzymujesz dostęp do wiedzy branżowej, sprawdzonych procesów i zespołów wspierających m.in. rekrutację, marketing czy rozwój produktu.
• Silna sieć kontaktów. VC pomagają budować relacje z kluczowymi partnerami, klientami oraz kolejnymi inwestorami.

Wady kapitału venture capital:

• Oddanie części kontroli. Fundusze często oczekują znaczącego pakietu udziałów oraz miejsca w zarządzie, co ogranicza Twoją decyzyjność.
• Presja na szybki wzrost. Wysokie oczekiwania dotyczące zwrotu z inwestycji mogą wymuszać agresywne tempo rozwoju.
• Czasochłonny proces. Pozyskanie kapitału VC wiąże się z rozbudowanym due diligence, które potrafi trwać kilka miesięcy.

4. Kredyty bankowe

Kredyt dla małych firm polega na pożyczeniu środków od instytucji finansowej, najczęściej banku, i spłacie zobowiązania w ratach wraz z odsetkami. To rozwiązanie najlepiej sprawdza się wtedy, gdy firma ma już stabilne przychody i działa co najmniej od sześciu do dwunastu miesięcy.

Zalety kredytów bankowych:

• Przewidywalność kosztów. Stałe raty rozłożone na określony czas, często od kilku do kilkunastu lat, ułatwiają planowanie budżetu.
• Brak oddawania udziałów. Zachowujesz pełną własność firmy i nie musisz dzielić się decyzjami z inwestorami.
• Budowanie historii kredytowej. Terminowe spłaty wzmacniają wiarygodność kredytową firmy i mogą ułatwić dostęp do finansowania w przyszłości.

Wady kredytów bankowych:

• Konieczność zabezpieczenia. Banki często wymagają zabezpieczenia w postaci aktywów lub nieruchomości, które mogą zostać przejęte w razie problemów ze spłatą.
• Wysokie wymagania formalne. Ocena zdolności kredytowej, minimalny staż działalności i stabilne przepływy pieniężne to standardowe warunki uzyskania kredytu.
• Stałe obciążenie finansowe. Regularne raty i odsetki wpływają na płynność finansową aż do momentu całkowitej spłaty zobowiązania.

5. Crowdfunding

Crowdfunding polega na zbieraniu środków od dużej liczby osób, najczęściej za pośrednictwem internetowych platform takich jak Kickstarter, GoFundMe czy Indiegogo. W zamian za wsparcie oferujesz wspierającym różne rodzaje nagród, uzależnione od wysokości wpłaconej kwoty.

Zalety crowdfundingu:

• Brak obowiązku spłaty i weryfikacji zdolności kredytowej. W przypadku kampanii opartych na darowiznach, nagrodach lub udziałach nie musisz oddawać pozyskanych środków ani ponosić kosztów odsetek. Nie jest też wymagane sprawdzanie historii kredytowej.
• Budowanie zaangażowanej społeczności. Osoby wspierające projekt interesują się Twoją ofertą i często stają się pierwszymi klientami po uruchomieniu działalności.
• Szybki dostęp do kapitału. Kampanie crowdfundingowe są zwykle ograniczone czasowo, często do 60 dni, co pozwala w krótkim okresie zebrać środki, o ile kampania zakończy się sukcesem.

Wady crowdfundingu:

• Ograniczona wysokość zebranych środków. Przeciętna kampania crowdfundingowa pozyskuje około 28 656 USD (ok. 115 000 zł), co może nie wystarczyć na pokrycie wszystkich kosztów początkowych. W praktyce często konieczne jest połączenie crowdfundingu z innym źródłem finansowania.
• Rozwodnienie własności w crowdfundingu udziałowym. Pozyskując kapitał w modelu equity crowdfunding, sprzedajesz udziały w firmie, co oznacza utratę części własności i potencjalnie także wpływu na decyzje biznesowe. Każda kolejna runda finansowania może to rozwodnienie pogłębiać.

6. Przyjaciele i rodzina

Osoby z Twojego najbliższego otoczenia, takie jak przyjaciele czy członkowie rodziny, mogą być skłonne wesprzeć Twój projekt finansowo. To rozwiązanie bywa dobrym wyborem, jeśli dysponujesz silnym zapleczem osobistym, które wierzy w Twoją wizję i chce pomóc w jej realizacji.

Zalety pozyskiwania funduszy od przyjaciół i rodziny:

• Szybkość i prostota. W porównaniu z bankami czy funduszami inwestycyjnymi, uzyskanie finansowania od bliskich osób jest zazwyczaj mniej sformalizowane i znacznie szybsze.
• Elastyczne warunki. Zasady spłaty oraz ewentualne oprocentowanie są często bardziej korzystne i łatwiejsze do negocjacji niż w przypadku instytucji finansowych czy inwestorów venture capital.
• Wsparcie emocjonalne. Oprócz kapitału możesz liczyć na motywację, zrozumienie i moralne wsparcie, które bywają szczególnie cenne na wczesnym etapie rozwoju startupu.

Wady pozyskiwania funduszy od przyjaciół i rodziny:

• Ryzyko napięć w relacjach. Problemy finansowe lub niepowodzenie biznesu mogą negatywnie wpłynąć na relacje osobiste i prowadzić do konfliktów.
• Ograniczona skala finansowania. Bliskie osoby często nie dysponują kapitałem pozwalającym na znaczące inwestycje, co może ograniczać tempo wzrostu firmy.
• Brak doświadczenia strategicznego. W przeciwieństwie do aniołów biznesu czy funduszy VC, przyjaciele i rodzina zazwyczaj nie oferują wiedzy branżowej ani dostępu do wartościowych kontaktów biznesowych.

Etapy finansowania

Firmy korzystające z finansowania venture capital zazwyczaj pozyskują kapitał stopniowo, przechodząc przez kolejne rundy inwestycyjne. Proces ten zwykle zaczyna się od etapów pre-seed i seed, a następnie obejmuje rundy Series A, Series B, Series C i kolejne, w zależności od potrzeb rozwojowych firmy. Poniżej znajdziesz omówienie poszczególnych etapów pozyskiwania kapitału.

• Pre-seed i seed. To środki przeznaczone na uruchomienie działalności. Finansowanie pre-seed często poprzedza inwestycje funduszy venture capital i pochodzi najczęściej z oszczędności założycieli lub od przyjaciół i rodziny. Na tym etapie startupy wykorzystują kapitał głównie na badanie rynku, opracowanie planu biznesowego oraz rozwój produktu, w tym tworzenie pierwszych wersji i prototypów.
• Series A. Runda Series A ma na celu pokazanie, że model biznesowy ma realny, długoterminowy potencjał. Gdy firma już działa, inwestorzy wspierają ją w skalowaniu operacji, rozbudowie zespołu oraz dalszym dopracowywaniu produktu lub usługi.
• Series B. Na tym etapie firma jest gotowa na intensywny wzrost, często przy udziale większych funduszy venture capital. Przedsiębiorstwa pozyskujące finansowanie Series B mają już ugruntowaną pozycję na rynku i chcą udowodnić, że potrafią skutecznie skalować swoje rozwiązania.
• Series C i kolejne rundy. Późniejsze etapy finansowania są zwykle przeznaczone na ekspansję na nowe rynki, przejęcia innych firm lub przygotowanie do wejścia na giełdę w ramach pierwszej oferty publicznej (IPO). W takich rundach często uczestniczą inwestorzy instytucjonalni, w tym fundusze private equity, banki inwestycyjne oraz fundusze hedgingowe.

Wskazówki dotyczące pozyskiwania kapitału

• Poznaj swoje potrzeby finansowe
• Dywersyfikuj źródła finansowania
• Powiąż finansowanie z kamieniami milowymi
• Przygotuj się na due diligence
• Zaplanuj strategię wyjścia

Kilka wskazówek, o których warto pamiętać podczas pozyskiwania kapitału:

Poznaj swoje potrzeby finansowe

Określ swoje koszty początkowe i przygotuj budżet – to podstawa. Świadomość tego, na co dokładnie przeznaczysz pozyskane środki, ułatwia określenie potrzebnej kwoty oraz wybór odpowiednich źródeł finansowania. Następnie opracuj strategię pozyskiwania kapitału dla każdego etapu rozwoju firmy, tak aby odpowiadała zmieniającym się potrzebom biznesowym.

Dywersyfikuj źródła finansowania

Opieranie się wyłącznie na jednym źródle kapitału zwiększa ryzyko i ogranicza elastyczność finansową. Warto zaplanować finansowanie z kilku kanałów, na przykład łącząc dotacje rządowe z kredytami dla firm, aby zmniejszyć podatność na problemy związane z jednym źródłem środków.

Powiąż finansowanie z kamieniami milowymi

Jeśli planujesz pozyskiwać kapitał etapami, strategia fundraisingowa powinna łączyć każdą rundę inwestycyjną z konkretnymi kamieniami milowymi biznesu. Inwestorzy oczekują przejrzystej mapy drogowej, która pokazuje, w jaki sposób ich kapitał przełoży się na tworzenie wartości, czy to poprzez uruchomienie produktu, realizację celów wzrostu użytkowników, czy osiągnięcie rentowności.

Przygotuj się na due diligence

Przed przekazaniem środków inwestorzy dokładnie analizują firmę, sprawdzając sprawozdania finansowe, plan biznesowy oraz dokumentację prawną. Zebranie i uporządkowanie tych materiałów z wyprzedzeniem może znacząco ułatwić przejście przez proces weryfikacji.

Zaplanuj strategię wyjścia

Myśl długofalowo i odpowiedz sobie na pytanie, jaka ma być strategia wyjścia. Ta decyzja wpływa na sposób pozyskiwania kapitału i wybór inwestorów. Jeśli planujesz prowadzić firmę przez wiele lat, finansowanie venture capital może nie być najlepszym rozwiązaniem. Alternatywą może być przygotowanie się do pierwszej oferty publicznej (IPO) i sprzedaż akcji na giełdzie lub wyznaczenie celu przejęcia przez większą firmę. Każda z tych opcji ma wpływ na strukturę finansowania i oczekiwania inwestorów.