Biznesplan - czym jest i jak go napisać? 9 kroków

Dobry biznesplan pomoże Ci doprecyzować strategię, zidentyfikować potencjalne przeszkody, określić niezbędne zasoby oraz ocenić wykonalność pomysłu i planu rozwoju, zanim rozpoczniesz działalność.

Nie każda firma odnosząca sukces zaczynała od formalnego biznesplanu, jednak wielu przedsiębiorców dostrzega wartość tego procesu. Tworząc biznesplan, masz okazję zatrzymać się na chwilę, przeanalizować swój pomysł oraz rynek, na który chcesz wejść, a także lepiej zrozumieć skalę i strategię planowanych działań.

Dowiedz się, jak napisać biznesplan, korzystając z tego przewodnika krok po kroku. Poznaj wskazówki, jak w pełni wykorzystać potencjał takiego planu oraz przykłady rzeczywistych biznesplanów, które mogą Cię zainspirować.

Czym jest biznesplan?

Biznesplan to dokument strategiczny, który określa cele firmy, strategię ich osiągnięcia oraz ramy czasowe na ich realizację. Obejmuje takie aspekty jak analiza rynku, prognozy finansowe oraz struktura organizacyjna. Ostatecznie biznesplan służy jako plan rozwoju firmy oraz narzędzie do pozyskiwania finansowania.

Wiele instytucji finansowych i inwestorów wymaga przedstawienia biznesplanu przed sfinansowaniem projektu. Nawet jeśli nie planujesz ubiegać się o zewnętrzne finansowanie, dobrze opracowany plan będzie wyznaczał kierunek rozwoju Twojej firmy. Możesz również wykorzystać biznesplan do zaprezentowania przedsiębiorstwa nowym pracownikom i potencjalnym partnerom biznesowym.

Tradycyjny biznesplan a lean biznesplan

Istnieją dwa główne formaty biznesplanów: tradycyjny i lean.

Tradycyjne biznesplany

Obejmują wszystkie kluczowe obszary – od finansów po plan marketingowy. Tradycyjny biznesplan zawiera szczegółowe informacje, często rozpisane na wielu stronach, w tym pogłębioną analizę konkurencji i rynku docelowego. Potencjalni kredytodawcy i inwestorzy najczęściej oczekują właśnie takiego dokumentu przed podjęciem decyzji o finansowaniu firmy. Trzeba jednak pamiętać, że jego przygotowanie wymaga czasu – podobnie jak późniejsze czytanie. Właśnie dlatego powstały lean biznesplany.

Lean biznesplany

To skrócona wersja tradycyjnego biznesplanu. Możesz z niej skorzystać, jeśli tworzysz dokument na własne potrzeby i nie musisz szczegółowo opisywać każdego elementu. Ten format sprawdzi się również wtedy, gdy odbiorcy nie potrzebują pełnego zakresu informacji o firmie. Na przykład nowi pracownicy zazwyczaj nie muszą analizować szczegółowych danych finansowych.

Choć lean biznesplany zawierają te same podstawowe elementy co tradycyjne takie jak informacje o produktach, logistyce czy ogólne założenia strategii marketingowej, pomijają bardziej szczegółowe dane, na przykład kwartalne prognozy finansowe. Częściej wykorzystują też punkty zamiast rozbudowanych akapitów, co pozwala zaoszczędzić czas zarówno autorowi, jak i czytelnikowi.

3 rzeczy, które pomaga osiągnąć biznesplan

1. Planowanie strategiczne
2. Ocena pomysłów
3. Wyjaśnienie argumentów sprzedażowych

Inwestorzy opierają się na biznesplanach, aby ocenić rentowność firmy przed jej sfinansowaniem, dlatego dokument ten jest powszechnie kojarzony z pozyskiwaniem kredytów lub inwestorów.

Biznesplan pomaga także właścicielom zidentyfikować słabe punkty jeszcze przed rozpoczęciem działalności, co pozwala uniknąć kosztownych błędów w przyszłości. Sporządzenie biznesplanu może pomóc dostrzec luki, które wymagają opracowania czy podniesienia kwalifikacji.

Oto kilka dodatkowych powodów, dla których warto rozważyć napisanie biznesplanu.

1. Planowanie strategiczne

Pisanie biznesplanu pomaga zrozumieć, ile czasu, pieniędzy i zasobów będzie potrzebnych do zbudowania oraz rozwijania firmy, co ułatwia odpowiednie przygotowanie się na kolejne etapy. Dokument zawiera również szczegółowe prognozy finansowe, które pokazują, co będzie możliwe z perspektywy budżetu w przyszłości, a co nie.

2. Ocena pomysłów

Podczas opracowywania biznesplanu analizujesz wszystko – od sytuacji rynkowej, przez logistykę produkcji, po strukturę kosztów – co pozwala ocenić, czy dana koncepcja biznesowa jest realna w konkretnym czasie.

Jeśli rozważasz kilka pomysłów na działalność, przygotowanie wstępnego biznesplanu dla każdego z nich pomoże Ci określić, które mają największy potencjał powodzenia. Dzięki temu możesz poświęcić czas i energię na te przedsięwzięcia, które rokują najlepiej w krótkiej perspektywie.

3. Wyjaśnienie argumentów sprzedażowych

Pisanie biznesplanu wymaga jasnego określenia przewagi konkurencyjnej oraz fundamentów marki, a także wielu innych istotnych elementów, które pomogą Ci zaprezentować firmę zarówno inwestorom, jak i klientom.

Ten wysiłek stanie się podstawą strategii marki oraz komunikacji marketingowej, którą będziesz rozwijać w przyszłości. Jeśli planujesz współpracę z innymi markami, możesz wykorzystać te elementy biznesplanu, aby przekonać je do partnerstwa – szczególnie wtedy, gdy łączą Was podobne wartości i cele.

Jak napisać biznesplan krok po kroku?

1. Wybierz format i szablon biznesplanu
2. Pomyśl o swoich odbiorcach
3. Opisz zarys firmy
4. Wymień swoje produkty i usługi
5. Przeprowadź analizę rynku
6. Opracuj plan marketingowy
7. Przedstaw plan logistyki i operacji
8. Stwórz plan finansowy
9. Przygotuj streszczenie wykonawcze
10. Aktualizuj i poprawiaj swój biznesplan

Pisanie tradycyjnego biznesplanu (takiego jak opisany poniżej) pozwala przemyśleć każdy element pomysłu na biznes.

Oto przewodnik krok po kroku do tworzenia biznesplanu.

1. Wybierz format i szablon biznesplanu

Najpierw zdecyduj, który format najlepiej odpowiada Twoim celom. Jeśli tworzysz biznesplan, aby przedstawić go potencjalnym pożyczkodawcom i inwestorom, prawdopodobnie będziesz chciał wykorzystać tradycyjny biznesplan. Jeśli natomiast tworzysz biznesplan, aby pomóc sobie przemyśleć swoje pomysły (lub podzielić się nim z pracownikami czy potencjalnymi partnerami do współpracy), możesz wybrać krótszy lean biznesplan.

2. Pomyśl o swoich odbiorcach

Zanim zaczniesz pisać treść biznesplanu, postaw się w roli swoich odbiorców. Czego będą szukać w Twoim dokumencie? Na przykład nowi pracownicy mogą przede wszystkim interesować się wartościami marki, a inwestorzy będą zwracać uwagę głównie na finanse i wyróżniki firmy na rynku.

Zastanów się także, jakie zastrzeżenia lub obawy mogą mieć odbiorcy. Wyprzedź te potencjalne przeszkody, odnosząc się do nich w swoim planie.

3. Opisz zarys firmy

Powinien odpowiedzieć na dwa podstawowe pytania: „kim jesteś?" i „co planujesz robić?" Po przeczytaniu tej sekcji czytelnik powinien mieć jasny obraz Twojej firmy.

Poniżej znajdziesz elementy, które warto uwzględnić w zarysie firmy.

Nazwa firmy, lokalizacja i struktura prawna

Przedstaw nazwę swojej firmy oraz podaj wszystkie istotne informacje z nią związane. Wymień lokalizację głównej siedziby, wszelkie filie oraz miejsca prowadzenia działalności, jeśli różnią się od poprzednich. Na końcu określ prawną strukturę firmy – czy jest to jednoosobowa działalność gospodarcza, spółka z o.o., cywilna a może spółka akcyjna?

Koncepcja biznesowa, model i branża

Krótko opisz działalność swojej firmy i wskaż model biznesowy. Istnieje pięć głównych typów: business to consumer (B2C), direct to consumer (DTC), business to business (B2B), consumer to consumer (C2C) oraz consumer to business (C2B). Następnie określ branżę, w której działasz, i sposób, w jaki zamierzasz się w nią wpasować – wprowadzisz innowacje technologiczne, nowe praktyki biznesowe, a może stworzysz nową kategorię produktów?

Przewaga konkurencyjna

Przewaga konkurencyjna jest tym, co Twoja firma oferuje, a czego nie mają inni. Mogą to być niższe ceny (strategia przywództwa kosztowego), wyższa jakość (strategia różnicowania) lub marka przemawiająca do konkretnej grupy klientów (strategia skupienia).

Misja i wartości

Krótko opisz misję i wyjaśniej, dlaczego Twoja firma istnieje i co chce osiągnąć. Takie publiczne i idealistyczne oświadczenie zazwyczaj mieści się w jednej lub dwóch linijkach.

Następnie nakreśl wartości swojej marki, zadając sobie pytania: „jaki wpływ chcę, aby moja firma miała na świat?" i „jak chcę, aby firma traktowała swoich klientów i pracowników?"

Krótko- i długoterminowe cele biznesowe

Określ, co chcesz osiągnąć w nadchodzącym roku oraz w ciągu najbliższych jednego–pięciu lat. Formułuj cele w sposób osiągalny, korzystając z metody SMART (konkretne, mierzalne, osiągalne, realistyczne i określone w czasie).

Przywództwo i struktura organizacyjna

Przedstaw kluczowych członków zespołu zarządzającego (nawet jeśli jesteś jedynym właścicielem), krótko opisując ich doświadczenie zawodowe. Jeśli masz pracowników lub partnerów, wymień role i zakresy odpowiedzialności każdej osoby wraz z ich wynagrodzeniem. Szczegółowo opisz również strukturę organizacyjną swojej firmy.

4. Wymień swoje produkty i usługi

Do tego momentu wspominałeś już o produktach i usługach kilka razy w biznesplanie. Teraz czas je szczegółowo opisać. Wymień każdy produkt lub usługę, które obecnie oferujesz lub planujesz wprowadzić, wraz z kluczowymi cechami i ceną każdego z nich.

Zamiast jedynie podawać ceny, przedstaw strategię ich ustalania. Wyjaśnij, jak doszedłeś do wyceny każdego produktu.

Dobrze opracowana strategia cenowa uwzględnia koszty, gotowość klientów do płacenia i długoterminowe cele firmy, a także pokazuje, jak cena wpisuje się w Twoją propozycję wartości. Uzasadnij ceny – nie tylko w kontekście maksymalizacji przychodów – i podaj powody, jeśli Twoje produkty są droższe niż konkurencji.

Opisz również nowe produkty, które zamierzasz wprowadzić w najbliższym czasie, oraz posiadaną własność intelektualną. Wyjaśnij, jak wpłyną one na rentowność firmy. Ważne jest też wskazanie pochodzenia produktów – rękodzieło jest pozyskiwane inaczej niż produkty w modelu dropshippingowym.

5. Przeprowadź analizę rynku

Analiza rynku to jedna z kluczowych sekcji biznesplanu. Badania pomogą Ci ocenić wykonalność produktu, zidentyfikować docelowych klientów i odkryć przewagę konkurencyjną. To również jedna z najobszerniejszych części dokumentu.

Co warto zrobić?

• Analizuj wielkość rynku, wzrost i trendy. Szczegółowo opisz wielkość swojego rynku i wszelkie prognozowane wzrosty. Zanotuj wszelkie trendy technologiczne, ekonomiczne i społeczne.
• Szukaj możliwości rynkowych. Znajdź luki na rynku lub nowe możliwości związane z rozwijającymi się trendami.
• Określ swój rynek docelowy. Przeprowadź badania rynku, aby zidentyfikować swój rynek docelowy. Szczegółowo opisz pozyskane informacje demograficzne (wiek, płeć, status społeczno-ekonomiczny, lokalizacja i wykształcenie), nawyki zakupowe (czy kupują podobne produkty i jak często) oraz czynniki decyzyjne (problemy i wartości kierujące ich wyborem).
• Oszacuj wielkość rynku. Przeprowadź analizę całkowitego adresowalnego rynku, aby przybliżyć rozmiar grupy docelowej. To pokaże, jak duży potencjał ma Twoja firma.
• Przeprowadź analizę konkurencji. Analizuj produkty konkurentów, ceny, strategie marketingowe i udział w rynku.
• Przeprowadź analizę SWOT. Wymień mocne strony, słabości, możliwości i zagrożenia (SWOT) swojej firmy.

6. Opracuj plan marketingowy

Możesz sprzedawać najlepsze produkty na świecie, ale nikt ich nie kupi, jeśli nie będzie o nich wiedział. Dlatego ważne jest, aby przemyśleć swoją strategię marketingową już na wczesnym etapie planowania biznesowego. Ta sekcja Twojego planu będzie pełnić rolę mapy drogowej marketingu w miarę rozwoju firmy.

Niech Twój rynek docelowy zawsze będzie na pierwszym planie podczas opracowywania strategii marketingowej. To właśnie tych klientów chcesz przyciągnąć do swojej firmy, dlatego upewnij się, że wybrane działania marketingowe do nich przemawiają i korzystasz z platform, których oni faktycznie używają. Jeśli myślisz o dużych inwestycjach w marketing na Instagramie i reklamy na TikToku, sprawdź, czy Twoja grupa docelowa rzeczywiście korzysta z Instagrama i TikToka.

Poniższe elementy warto uwzględnić w tej sekcji planu.

Pozycjonowanie produktu i komunikaty marki

Podaj zwięzłe wyjaśnienie propozycji wartości swojego produktu dla rynku docelowego, określ, jak chcesz, aby odbiorcy postrzegali Twój produkt i jakie emocje miał wywoływać, oraz pokaż, jak produkt wypada na tle konkurencji.

Następnie nakreśl kluczowe komunikaty marki, które będziesz wykorzystywać do przekazywania swojej propozycji wartości. Podaj dowody i argumenty, które wzmacniają Twoją propozycję wartości, oraz konkretne wytyczne, w jaki sposób opisywać cechy produktów i oferowane przez nie korzyści. To będzie stanowić podstawę Twoich tekstów marketingowych.

Kanały pozyskiwania

Strategia kanałów pozyskiwania określa, w jaki sposób pozyskasz nowych klientów. Mogą to być na przykład płatne reklamy, działania PR, marketing treści czy marketing w mediach społecznościowych.

Konkretne platformy i taktyki

Po określeniu głównych kanałów pozyskiwania (np. reklama płatna) wyjaśnij, w jaki sposób będziesz korzystać z każdego z nich. Na przykład możesz zdecydować się na reklamy na billboardach oraz kampanie wyszukiwania ukierunkowane na strategiczne słowa kluczowe.

Narzędzia i technologia

Wymień narzędzia, których będziesz potrzebować do realizacji strategii marketingowej, takie jak oprogramowanie do automatyzacji marketingu, aplikacje do planowania postów w mediach społecznościowych czy systemy do zarządzania relacjami z klientami (CRM).

Cele i ocena

Określ, w jaki sposób będziesz mierzyć sukces działań marketingowych. Wyjaśnij, co chcesz osiągnąć dzięki swoim kampaniom, na przykład wzrost średniej wartości zamówienia, więcej obserwujących w mediach społecznościowych lub zwiększony ruch na stronie internetowej.

7. Przedstaw plan logistyki i operacji

Logistyka i operacje obejmują procesy, które wdrożysz, aby zrealizować swój pomysł biznesowy. Przemyślenie tej sekcji pozwala zidentyfikować luki w koncepcji biznesowej oraz zasoby potrzebne do wdrożenia pomysłu w życie.

Dobrze przygotowana sekcja logistyki i operacji pokaże czytelnikowi, że masz solidną wiedzę na temat łańcucha dostaw oraz przemyślane plany awaryjne w razie ewentualnych problemów. Jeśli to możliwe, dodaj alternatywy dla kluczowych elementów, takich jak dostawcy – na przykład, co się stanie, jeśli Twój dostawca zbankrutuje?

Poniższe aspekty warto uwzględnić w tej sekcji biznesplanu.

Dostawcy

Skąd pochodzą Twoje produkty lub surowce do ich produkcji? Czy kupujesz gotowe produkty od hurtownika lub partnera dropshippingowego?  Jeśli tak, od kogo? Czy pozyskujesz surowce od rolników? Jeśli tak, wymień ich.

Produkcja

Jak są wytwarzane Twoje produkty? Opisz procesy, które przekształcają surowce w gotowe produkty, w tym technologie i obiekty, takie jak wyspecjalizowane fabryki, których potrzebujesz do produkcji.

Wysyłka i realizacja

Szczegółowo opisz, jak Twoje produkty trafią do rąk klientów. Wymień przewoźników i szczegółowo opisz, jak będą przechowywane Twoje produkty. Na przykład, czy magazynujesz i wysyłasz produkty ze swojego domu, czy korzystasz z zewnętrznego partnera do realizacji zamówień.

Zarządzanie zapasami

Określ, ile zapasów będziesz trzymać, jak je będziesz monitorować i w jaki sposób unikniesz niedoborów lub nadmiaru. Opisz strategie zarządzania zapasami i wskaż oprogramowanie, z którego planujesz korzystać.

8. Stwórz plan finansowy

Bez względu na to, jak wyjątkowy jest Twój pomysł – oraz ile czasu, pieniędzy i wysiłku w niego wkładasz – firma funkcjonuje lub upada w zależności od kondycji finansowej. Dobry plan finansowy daje mapę do uzyskania rentowności i zapewnia inwestorów oraz pożyczkodawców, że Twoja firma jest rozsądną inwestycją.

Poziom szczegółowości planu finansowego zależy od odbiorców i celów. W przypadku tradycyjnego biznesplanu dla nowych firm zazwyczaj uwzględnia się:

• Prognozowane przychody. Stwórz prognozę dochodów, które wpłyną do Twojej firmy (np. ze sprzedaży). Jeśli dopiero zaczynasz, będziesz musiał dokonać szacunków na podstawie prognozowanej sprzedaży; jeśli prowadzisz działalność od jakiegoś czasu, będziesz używać danych historycznych.
• Prognozowane wydatki. Przedstaw przewidywane wydatki, które będą ponoszone przez firmę.
• Kapitał biznesowy. Nakreśl kapitał, który masz do dyspozycji – na przykład środki własne lub pożyczone od rodziny i przyjaciół — i/lub kapitał, który planujesz pozyskać.

Jeśli prowadzisz działalność od jakiegoś czasu i aktualizujesz swój biznesplan dla inwestorów lub pożyczkodawców, warto uwzględnić swoje sprawozdania finansowe:

• Bilans. Zapis aktywów i zobowiązań Twojej firmy.
• Rachunek przepływów pieniężnych. Środki wpływające i wypływające z Twojej firmy w określonym okresie.
• Rachunek zysków i strat. Pokazuje dochody i wydatki firmy w określonym okresie.

Niezależnie od tego, jak długo prowadzisz działalność, rozważ stworzenie prognoz sięgających kilku lat w przyszłość do najbliższych pięciu lat.

9. Przygotuj streszczenie wykonawcze

Streszczenie wykonawcze to w praktyce pierwsza część Twojego biznesplanu, ale powinno powstać jako ostatnie. Wynika to z faktu, że podsumowuje kluczowe informacje z każdej sekcji, dlatego najłatwiej napisać je dopiero po przeprowadzeniu wszystkich analiz i zebraniu danych.

Streszczenie wykonawcze syntetyzuje wszystkie zawarte dalej informacje i daje zapracowanym czytelnikom ogólny obraz Twojej firmy, zachęcając ich do dalszej lektury.

Streszczenie wykonawcze Twojego biznesplanu powinno obejmować następujące elementy:

• Krótki opis misji z zarysu firmy
• Koncepcja biznesowa z zarysu firmy
• Cele biznesowe z zarysu firmy
• Opis produktu z sekcji oferowanych produktów i usług
• Przewaga konkurencyjna z analizy rynku
• Rynek docelowy z analizy rynku
• Prognozy finansowe z planu finansowego
• Prośba skierowana do potencjalnych inwestorów. Informacje te możesz zaczerpnąć z sekcji dotyczącej finansowania i inwestycji w planie finansowym. Konkretną prośbę należy dostosować do danego inwestora lub pożyczkodawcy.

10. Aktualizuj i poprawiaj swój biznesplan

Biznesplan nie jest dokumentem statycznym. Wraz ze zmianami na rynku i rozwojem Twojej firmy warto mieć plan, który nadal dostarcza rzetelnych danych i stanowi realistyczną mapę drogową.

Jeśli prowadzisz bardziej ugruntowaną działalność, rozważ aktualizację biznesplanu przynajmniej raz w roku. W przypadku nowszej, dynamicznie rozwijającej się firmy możesz potrzebować wprowadzać zmiany nawet co kwartał.

Jeśli dokonujesz regularnych aktualizacji kwartalnych lub rocznych, możesz traktować przeglądy kwartalne jako szybkie korekty, a roczne – jako gruntowną rewizję. Wprowadzając zmiany, opieraj się na danych. Na przykład wykorzystuj wskaźniki marketingowe, takie jak zaangażowanie w mediach społecznościowych czy zwrot z wydatków na reklamę (ROAS), aby odpowiednio modyfikować plan marketingowy.

Czasami jednak zmiany niezależne od Ciebie wymagają natychmiastowej aktualizacji. Oto niektóre czynniki zewnętrzne, które mogą wymagać modyfikacji biznesplanu:

• Zmieniająca się konkurencja. Nowi gracze wchodzą na Twój rynek lub istniejący konkurenci zwiększyli lub zmniejszyli swój udział w rynku.
• Zmieniające się trendy konsumenckie. Kupujący są bardziej lub mniej zainteresowani produktami, które sprzedajesz.
• Zmiany dostawców. Twoje surowce są droższe lub tańsze niż wcześniej.
• Regulacje prawne. W zależności od Twojej branży i produktów, cła i zmiany w prawie mogą mieć duży wpływ na Twoją firmę.

Oto kilka wewnętrznych zmian, które mogą sygnalizować, że czas na nowy biznesplan:

• Wzrost zatrudnienia. Zatrudniłeś dużą liczbę nowych pracowników.
• Nowe produkty. Zacząłeś sprzedawać nowe produkty lub usługi.
• Duże zmiany finansowe. Twoje finansowanie się zmieniło. Na przykład właśnie otrzymałeś pożyczkę lub nową inwestycję. Albo Twoje przychody i koszty uległy znacznym zmianom. Być może burza zniszczyła nieubezpieczone zapasy w magazynie, a może odnotowałeś bezprecedensowy wzrost sprzedaży.

Dlaczego warto napisać biznesplan?

Istnieje kilka istotnych powodów, dla których warto rozważyć przygotowanie biznesplanu. Należą do nich:

• Badania. Aby napisać biznesplan, musisz przeanalizować swojego idealnego klienta oraz konkurencję – te informacje pomogą Ci podejmować bardziej przemyślane decyzje strategiczne.
• Rekrutacja. Biznesplan to jeden z najprostszych sposobów przedstawienia swojej wizji potencjalnym pracownikom. Może także pomóc w budowaniu ich zaufania do firmy, zwłaszcza jeśli jesteś na wczesnym etapie rozwoju.
• Partnerstwa. Jeśli planujesz współpracę z innymi markami, jasno określona wizja, grupa docelowa i strategia biznesowa ułatwią im ocenę, czy Twoja firma dobrze wpisuje się w ich działalność.
• Konkursy. Istnieje wiele konkursów na biznesplany oferujących nagrody w postaci mentoringu, dotacji lub kapitału inwestycyjnego.

Jeśli szukasz uporządkowanego sposobu na zebranie swoich myśli i pomysłów oraz przedstawienie ich osobom, które mogą mieć realny wpływ na Twój sukces, stworzenie biznesplanu będzie doskonałym punktem wyjścia.

Rodzaje biznesplanów

Biznesplany mogą mieć od jednej do kilkudziesięciu stron i zawierać szczegółowe wykresy oraz raporty. Nie istnieje jeden właściwy sposób przygotowania biznesplanu. Najważniejsze jest jasne przekazanie czytelnikom kluczowych informacji o Twojej firmie.

Powszechnie spotykane biznesplany obejmują między innymi poniższe typy.

Tradycyjne biznesplany

To najczęściej spotykana forma biznesplanu. Tradycyjny biznesplan wymaga więcej czasu na przygotowanie i może liczyć nawet kilkadziesiąt stron. Fundusze venture capital oraz pożyczkodawcy zazwyczaj wymagają właśnie takiej formy dokumentu. Jeśli jednak nie planujesz ubiegać się o finansowanie zewnętrzne, tradycyjny biznesplan może nie być konieczny – w takiej sytuacji lepszym rozwiązaniem będzie biznesplan typu lean.

Biznesplany typu lean

Biznesplan typu lean to skrócona wersja tradycyjnego biznesplanu. Ma tę samą strukturę, ale zawiera wyłącznie najważniejsze informacje. Firmy wykorzystują go przy wdrażaniu nowych pracowników lub przy dostosowywaniu istniejących planów do konkretnego rynku docelowego. Jeśli tworzysz biznesplan wyłącznie na własne potrzeby, na przykład przy zakładaniu nowej małej firmy, biznesplan typu lean jest zazwyczaj najlepszym rozwiązaniem.

Biznesplan dla organizacji non-profit

Biznesplan dla organizacji non-profit jest przeznaczony dla podmiotów działających na rzecz dobra publicznego lub społecznego. Obejmuje wszystkie elementy tradycyjnego biznesplanu, a dodatkowo zawiera sekcję opisującą wpływ, jaki organizacja zamierza wywrzeć. Przykładowo marka produkująca głośniki i słuchawki mogłaby wskazać, że jej celem jest wspieranie osób z niepełnosprawnościami słuchu. Darczyńcy często wymagają takiego rodzaju biznesplanu.

7 wskazówek dotyczących tworzenia biznesplanu dla małej firmy

1. Zrozum swoją publiczność

Gdy wiesz, kto będzie czytać Twój plan – nawet jeśli tworzysz go wyłącznie dla siebie, aby uporządkować swoje pomysły – możesz dostosować język i poziom szczegółowości do odbiorców. Dodatkowo zyskasz pewność, że uwzględniasz najistotniejsze informacje oraz zdecydujesz, które sekcje można pominąć jako mniej ważne.

2. Miej jasny cel

Tworząc biznesplan, będziesz musiał włożyć więcej pracy i przygotować bardziej szczegółowy dokument, jeśli Twoim celem jest pozyskanie finansowania dla firmy, niż w sytuacji, gdy opracowujesz plan wyłącznie dla siebie lub swojego zespołu.

3. Zainwestuj czas w badania

Poszczególne części biznesplanu będą w dużej mierze oparte na Twoich pomysłach i wizji, jednak część kluczowych informacji wymaga oparcia się na niezależnych źródłach. To moment, w którym warto poświęcić czas na dokładne poznanie swoich klientów, sprawdzenie, czy istnieje popyt na oferowane produkty, oraz ustalenie, kto jeszcze sprzedaje podobne produkty lub usługi.

4. Pisz krótko i na temat

Niezależnie od tego, dla kogo piszesz, biznesplan powinien być zwięzły i przejrzysty – zazwyczaj nie dłuższy niż 15–20 stron. Jeśli dysponujesz dodatkowymi materiałami, które mogą być wartościowe dla odbiorców i przyjętych celów, rozważ dołączenie ich w formie załączników.

5. Zachowaj spójny ton i styl

Najlepiej jest to osiągnąć, zlecając napisanie planu jednej osobie lub zapewniając czas na staranną redakcję dokumentu przed jego opublikowaniem.

6. Skorzystaj z szablonu biznesplanu

Możesz skorzystać z bezpłatnego szablonu, aby stworzyć ramową strukturę dokumentu. Takie wzory zazwyczaj prowadzą przez kolejne sekcje – od prognoz finansowych, przez analizę rynku, po oświadczenie misji – dzięki czemu zmniejszasz ryzyko pominięcia istotnych elementów.

7. Wypróbuj oprogramowanie do biznesplanów

Pisanie biznesplanu nie należy do najłatwiejszych zadań dla właścicieli firm. Jest jednak niezbędne dla każdego, kto rozpoczyna działalność lub chce ją rozwijać.

Na szczęście dostępne są narzędzia, które wspierają cały proces – od planowania i pisania, przez tworzenie wykresów, po synchronizację danych finansowych i wiele innych funkcji. Oprogramowanie do tworzenia biznesplanów oferuje również gotowe szablony oraz samouczki, które pozwalają przygotować kompleksowy dokument w ciągu kilku godzin, a nie dni.

Oto kilka starannie wybranych propozycji:

• LivePlan: najbardziej przystępna cenowo opcja z przykładami i szablonami
• Bizplan: rozwiązanie dostosowane do startupów poszukujących inwestorów 
• Go Small Biz: budżetowa opcja z szablonami dopasowanymi do konkretnych branż 

Typowe błędy przy pisaniu biznesplanu

Inne artykuły o biznesplanach nigdy nie powiedzą Ci tego, co zamierzamy Ci zdradzić: Twój biznesplan może się nie udać.

Ostatnią rzeczą, jakiej chcesz, jest zmarnowanie czasu i wysiłku, dlatego unikaj następujących błędów:

• Zły pomysł na biznes. Czasami koncepcja może być zbyt ryzykowna dla potencjalnych inwestorów, zbyt kosztowna w realizacji albo po prostu nie mieć rynku zbytu. Warto koncentrować się na pomysłach na małe firmy wymagających niskich nakładów początkowych.
• Brak strategii wyjścia. Jeśli nie przedstawisz planu wyjścia, czyli sposobu, w jaki inwestorzy będą mogli opuścić firmę z maksymalnym zyskiem, Twoje szanse na pozyskanie kapitału znacząco maleją.
• Nieprzemyślany zespół. Świetny produkt to dopiero początek. To kompetentny i dobrze dobrany zespół pozwala wynieść go na wyższy poziom. Wielu przedsiębiorców pomija ten aspekt, skupiając się na potencjalnych zyskach, zamiast zastanowić się, jak projekt będzie realizowany operacyjnie.
• Brak prognoz finansowych. Nie zapominaj o bilansie, rachunku przepływów pieniężnych oraz rachunku zysków i strat. W prognozach finansowych uwzględnij analizę progu rentowności oraz obliczenia zwrotu z inwestycji, aby stworzyć solidny biznesplan.
• Błędy ortograficzne i gramatyczne. Najlepsze organizacje korzystają z pomocy redaktora, który sprawdza dokumenty przed publikacją. Jeśli ktoś zauważy literówki podczas lektury Twojego biznesplanu, może to podważyć zaufanie do Twoich kompetencji jako przedsiębiorcy. Może się to wydawać drobiazgiem, ale poprawność językowa i czytelność pomagają zrobić dobre wrażenie na odbiorcach dokumentu.

Jak zaprezentować biznesplan?

Oto kilka wskazówek dotyczących prezentowania biznesplanu interesariuszom.

Zrozum swoich odbiorców

Na początku ustal, komu będziesz przedstawiać plan. Czy są to inwestorzy, potencjalni partnerzy, czy bank? Każda z tych grup ma inne oczekiwania i priorytety.

Rozważ następujące kwestie:

• Kontekst: jakie mają doświadczenie zawodowe?
• Poziom wiedzy: jak dobrze znają Twoją branżę?
• Zainteresowania: jakie aspekty Twojego planu mogą najbardziej ich zainteresować?
• Obawy: co może sprawić, że będą wątpić w Twój pomysł?

W zależności od odbiorców możesz odpowiednio dostosować prezentację. Jeśli przedstawiasz ją inwestorom, warto szczególnie mocno zaakcentować prognozy finansowe oraz analizę rynku.

Struktura prezentacji

Gdy już znasz swoich odbiorców, możesz zaplanować strukturę wystąpienia. Potraktuj je jak opowieść, którą prowadzisz słuchaczy. Dobrze uporządkowana prezentacja ułatwia śledzenie toku omawiania biznesplanu i zapamiętanie najważniejszych punktów.

Wprowadzenie powinno przyciągnąć uwagę i zarysować to, o czym będziesz mówić. 

Następnie podziel swoją prezentację na wyraźne sekcje:

• Problem: jaki problem rozwiązujesz?
• Rozwiązanie: w jaki sposób Twoja firma odpowiada na ten problem?
• Rynek: kim są Twoi potencjalni klienci?
• Konkurencja: kto jeszcze działa w tej branży i czym się wyróżniasz?
• Model biznesowy: jak zamierzasz zarabiać?
• Prognozy finansowe: jakie są przewidywane koszty i przychody?
• Zespół: kto jest zaangażowany w projekt i jakie ma kompetencje?

Warto wykorzystać materiały wizualne, aby wzmocnić przekaz. Wykresy, diagramy czy nawet proste ilustracje sprawiają, że informacje są bardziej przystępne. Pamiętaj również o przećwiczeniu czasu wystąpienia. Dobra prezentacja rozwija się płynnie i poświęca każdej części odpowiednią uwagę – adekwatnie do potrzeb odbiorców.

Radzenie sobie z obiekcjami i pytaniami

Stawienie czoła obiekcjom lub pytaniom może być stresujące, ale to cenna okazja – pokazuje bowiem, że słuchacze są zaangażowani i uważnie analizują Twój pomysł. Kluczem jest dobre przygotowanie i zachowanie spokoju.

Spróbuj przewidzieć możliwe pytania. Postaw się w roli odbiorcy: czego chciałbyś się dowiedzieć na jego miejscu? Przygotuj wcześniej jasne i rzeczowe odpowiedzi.

Podczas odpowiadania na pytania:

• Słuchaj uważnie: przed udzieleniem odpowiedzi upewnij się, że w pełni rozumiesz pytanie.
• Zachowaj pozytywne nastawienie: nawet jeśli pytanie wydaje się krytyczne, odpowiedz z entuzjazmem.
• Bądź szczery: jeśli czegoś nie wiesz, przyznaj to otwarcie. Zaproponuj, że sprawdzisz informacje i wrócisz z odpowiedzią.

Umiejętne reagowanie na pytania pokazuje, że jesteś kompetentny, rozważny i otwarty na opinie innych – a to buduje zaufanie do Ciebie i Twojego biznesplanu.

Przygotuj swój biznesplan już dziś

Biznesplan pomaga wyznaczyć jasne i przemyślane kolejne kroki dla firmy, nawet jeśli nie planujesz występować przed inwestorami – a także pozwala dostrzec słabe punkty, zanim staną się realnym problemem.

Niezależnie od tego, czy rozpoczynasz nowy biznes online, otwierasz sklep stacjonarny, rozwijasz dotychczasową działalność, czy kupujesz istniejącą firmę, wiesz już, jak napisać biznesplan dopasowany do celów i potrzeb Twojego przedsiębiorstwa.